23 Ağustos 2014 Cumartesi

ÜNLÜLERİN ÖLÜMÜ ADLİ TIP AÇISINDAN MEDYADA BİLİMSEL İŞLENMELİ

Kosova – Türkiye Adli Bilimler Günleri’nde son gelişmeler ve araştırmalar ele alınırken, Robin Williams, Whitney Houston ve Michael Jackson gibi ünlülerin ölümünün medyada Adli Tıp açısından yer alış şeklinin daha bilimsel olması gerektiğine dikkat çekildi. 

Ankara Üniversitesi Adli Bilimler Enstitüsü, Türkiye Mezunlar Derneği (TÜMED) ve Kosova Adli Bilimler Ajansının katkılarıyla onursal başkanlıklarını Kosova Anayasa Mahkemesi Yargıcı Dr. Altay Suroy ve Ankara Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erkan İbiş’in yaptığı Kosova – Türkiye Adli Bilimler Günleri 12 - 14 Ağustos 2014 tarihlerinde Prizren’ de yapıldı.  
Sempozyum açılışı Kosova Kamu Yönetim Bakanı Mahir Yağcılar, Kosova İçişleri Bakanı Bajram Rexhepi, T.C. Priştine Büyükelçiliğinden Servet Akman,  Kosova Türk Temsil Heyet Başkanlığından (K.T.T.H.B.) Yarbay Gaffar Gören ’in yanı sıra çok sayıda bilim insanının katılımı ile gerçekleşti.  Açılış konuşmalarında Kosova İç İşleri Bakanı Bajram Rexhepi’ nin Kosova’da böyle güzel bilimsel programlara ihtiyaç olduğunu vurguladığı konuşmasında profesyonel ve teknik açıdan bir bütün olan adli bilimlerin soruşturma ve yargı organları tarafından doğru kararlar alınmasında yardımcı olacağını ifade etti.  Kamu Yönetimi Bakanı Mahir Yağcılar ise  bu sempozyumun iki ülke uzmanlarına tecrübe ve adli tıp alanında elde edilen en yeni sonuçların karşılıklı değişimine yardımcı olabileceğini söyledi.  

Kosova’da Hukuk Çok Güncel Ve Hızlı Gelişiyor
Kosova Anayasa Mahkemesi Yargıcı Dr. Altay Suroy, Türkiye’nin farklı yerlerinden gelen Adli Bilimcileri, Kosova’da hukuk bilimlerinin çok güncel ve hızlı geliştiğini dile getirerek,  hukuk bilimlerinin gelişmiş olması halinde kurumlar arasında çelişkilerin daha az olacağını kaydetti. Kosova Adli Bilimler Ajansı Müdürü Phd. D.C Blerim Ollluri, Kosova ve Türkiye arasında adli bilimler alanında bilgi ve deneyimin paylaşıldığı ve Kosova’da adli tıp biliminin büyük bir değişime sahip olduğunu anlattı. Ajansılarının en modern  veri tabanına sahip olduğunu açıklayan Olluri, bu veri tabanıyla adli tıp alanında sonuçların on defa daha etkili olmasına ve yargı sistemi,  İNTERPOL, polis ve yasaların uygulanması yönünde diğer ajanslar ile irtibatın daha da güçlenmesine yardımcı olduğunu söyledi. 
Ankara Adli Bilimler Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. İ. Hamit Hancı, adli bilimler alanında bilgi paylaşımlarının artması gerektiğini belirtti. 


Riski Bilirsek Yönetebiliriz
Resmi dili Arnavutça- Türkçe olan sempozyumu Ankara Üniversitesi Adli Bilimler Enstitü Müdürü Prof. Dr. Hamit Hancı’nın başkanlığında başladı. Ankara Üniversitesi Gıda Güvenliği Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Nevzat Artık AB üye ülkeleri ve Türkiye’de gıda güvenliği ve gıda savunması konulu bildirisinde gıda güvenliği ve gıda güvencesinin birbiriyle karıştırılan farklı iki kavram olduğunu söyledi. Türkiye’nin AB üyesi olmadığı halde süt, süt ürünleri gıda ihraç ettiğini ifade etti. Prof. Dr. Artık, “ Riski bilirsek yönetebiliriz” sloganı ile konuşmasını tamamladı. 

Kosova Adli Bilimler Ajansı Müdürü Phd. D. C Blerim Ollluri, Kosova’da Adli Bilimler Hizmetleri konulu bildirisinde müdürlüğünü yaptığı ajansın özel bir yasa ile hukuki alt yapısının hazırlandığını ve faaliyetlerini bu çerçevede gerçekleştirdiğini bildirdi. Yıl ve yıl ajansa gelen vakalardaki artışa dikkat çeken Phd. D.C Ollluri, vaka sayısının 2010 yılında 1.500 iken; 2014 yılı sonunda yıl bu sayının 5.000’e ulaşacağını öngördüklerini söyledi. Kosova Adli Tıp Kurumu Direktörü Prof. Dr. Arsim Gerxhalıu, Felaket Kurbanlarının Kimliklendirilmesi sunumunda 1999 yılından itibaren gerçekleşen çığ, uçak kazası gibi vakalarda olay yerinin güvenliğini görülebilen ve fotoğraflanabilen her şeyi tespit ederek başladıklarını söyledi. Adli Rapor Formlarını Kosova Yasalarına uygun olarak gelişmiş ülkelerin raporlarından uyarlandığını belirtti. Her olay kendine münhasır olup, tek başına değerlendirilmelidir diyerek sözlerini tamamladı. 


Adli Tıp Açısından Ünlülerin Ölümü Medyada Daha Bilimsel Ele Alınmalı
Adli Tıp ve Medya konulu bildirisinde Turgut Özal Üniversitesi Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı başkanı Doç. Dr. Kadir Demircan, Robin Williams, Whitney Houston ve Michael Jackson gibi ünlülerin ölümünün medyada yer alış şeklini anlatırken adli tıp açısından bu konuların medyada yer alışına dair içerik açısından daha bilimsel olması gerektiğine dikkat çekti.

Alternatif Tıbbın Bilinçsiz Tüketilmesinin Doğurduğu Zararlar 
Adli Kimya ve Metabolizma üzerine konuşan Ankara Üniversitesi Adli Bilimler Enstitüsü Müdür Yardımcısı Aslıhan Avcı,  alternatif tıbbın bilinçsiz tüketilmesinin doğurduğu zararlardan bahsetti. Bilinçsiz kullanılan Alternatif Tıbbın kan biyokimyasında beklenmeyen değişimlere sebep olduğunu hatta ölümcül sonuçlar doğurabileceğini söyledi. 


Tek Yumurta İkizlerinin Kimliklendirilmesi
 Ankara Üniversitesi Biyoteknoloji Enstitüsü’nden Dr. Yeşim Doğan, Bio. Merve İyras, Bio. Merve Parlakgörür, Biomüh. Emine Firdevs Yıldırım’ın ortak olarak hazırladıkları Tek Yumurta İkizlerinin Kimliklendirilmesi konulu bildiride, adli olaylarda genetik kimliklendirme yapılması sırasında çözüm bulunamayan tek yumurta ikizlerinin kimliklendirilmesi ile ilgili örnek olaylar izleyiciler ile paylaşıldı. Örnek olayların ardından tek yumurta ikizlerinin DNA dizilimlerinin aynı olmadığı ve ayırt edilebilmeleri amacıyla literatürde kabul edilen farklı yaklaşımlar anlatıldı ve giderek atan tek yumurta ikizi nüfusuna paralel olarak yaygın olarak kabul edilen bir metot oluşturulmasının gerekliliğinden söz edildi.  

Toplu Gömülerde Tarihlendirme
Kosova Adli Tıp Kurumu Direktörü Prof. Dr. Arsim Gerxhaliu başkanlığında gerçekleşti. Toplu Gömülerde Tarihlendirme konulu bildiriyi gerçekleştiren Ankara Üniversitesi Nükleer Bilimler Enstitüsü müdürü Doç. Dr. Niyazi Meriç göreceli ve mutlak yaşlandırma tekniklerini, mutlak yaşlandırmada kullanılan C-14, Elektron spin rezonans ve lüminesans yöntemleri anlattı. Doç. Dr. Meriç bu tekniklerin toplu gömülerde tarihlendirme sahip olduğu öneme ve adli bilimlerde toplu gömülerin ve tarihlendirilmesinin ehemmiyetine dikkat çekti. 


Adli Diş Hekiminin Görevleri Bilinmeli
Adli Diş Hekimliği ve Dişlerden Kimliklendirme konulu bildirisinde, Gülhane Askeri Tıp Akademisi diş hekimliği emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Yavuz Sinan Aydıntuğ, “Öncelikle diş hekimliğini bilmek lazım ki daha sonra adli diş hekimliğini, hukuk ile olan bağlantısını ve adli diş hekiminin görevlerini bilelim” dedi. Adli diş hekimliğinin tarihçesini ve Türkiye’de adli diş hekimliği konusunda çalışmış ve çalışan değerli bilim insanlarını ve çalışmalarını tanıtan Prof. Dr. Aydıntuğ adli diş muayenesinin, ağız otopsisinin, analiz, değerlendirme ve raporlama süreçlerinin önemi vurguladığı bildirisinde kişilere ait ağız, diş ve çene röntgeninin adli vakaların çözümlenmesinde büyük fayda sağlayacağını vurguladı. Sırbistan’dan katılan Prof. Dr. Redjep Şkrijel Muhacirlerde Sıtma Hastalığı konu bildirisine enfeksiyon tarihini anlatarak başladı. Sıtma ve kolera hastalığının savaş döneminde kötü hijyenik koşulların etkisiyle salgına neden olduğunu ve sadece yeni pazarda 10 mahallenin yok olmasına neden olduğunu belirten Prof. Dr. Şkrijel muhacirlerin bu salgından dolayı maruz kaldıkları büyük zarara dikkat çekerek bildirisini noktaladı. 


Kosova 2008 Yılında İlk Adli Vakayı Kabul Etti
DNA Analizi Uzmanı Fatmir Ademi Kosova’da DNA Analizinin Gelişmesi konulu bildirisinde DNA ve Seroloji laboratuvarının Kosova Adli Bilimler Ajansı bünyesinde 2005 yılında kurulduğunu, ihtisas eğitimi almış 4 uzman ile çalıştıklarını ve şu anda Kosova’nın ihtiyacını karşıladıklarını söyledi. 2008 yılında ilk adli vakayı kabul ettiklerini belirten Ademi, 6 yıldır devam eden çalışmalarında 5 bin delil incelediklerini ve kan, meni, tükürük, diş, kıl ve tüm vücut kıllarından DNA analizi yaptıklarını belirtti. Hedeflerinin daha da ilerlemek olduğunu söyleyen Ademi şu anda DNA analiz metotlarının akreditasyonunda final aşamasında olduklarını da belirtti. 

8 Ağustos 2014 Cuma

HALK, HABERLERİ SEÇERKEN ALANINDA UZMAN KİŞİLERİ TERCİH ETMELİ

SAĞLIK HABERCİLİĞİNE YÖN VERENLER

Halkın, haberleri seçerken alanında uzman kişilerin oluşturduğu yazıları ve programları tercih etmesi gerektiğini söyleyen Collective Yayıncılık Sağlık Yayınları Editörü Demet Demirkır, “Örneğin, yıllardır etik bir şekilde sağlık haberleri yapan kişileri yeğlemeli. Güvenilir doktorların yazılarına erişmeli. Doktor olmadan insanlara ilaçlar ve bitkisel önerilerde bulunan umut tacirlerinin yer aldığı haberlerden kaçınmalılar” dedi. 

Sağlık haberciliğinde alanında gerçek uzmanların bilgi vererek, halkı doğru bilgilendirmesi büyük önem taşıyor.  Doktor sıfatındaki herkesin ekranlara çıkarılmaması gerektiğini belirten Collective Yayıncılık Sağlık Yayınları Editörü Demet Demirkır, konu ile ilgili şunları söyledi: “İnsanların sağlık konusunda bilgilenmelerini sağlayan pek çok yayın organı var. Gazete, televizyon programları, dergi, internet siteleri gibi pek çok mecradan sağlık haberlerine ulaşmak mümkün. Ancak önemli olan bu haberlere ulaşmak değil. Ulaşılan haberlerin lehimize olup olmadığı hakkında emin olmak. Sağlık haberleri, halkı ilgili konularda doğru bilgilendirebilmeli. Ancak çoğalan mecralar ve tek amaçları herhangi bir kişinin ya da bir ürünün reklamını yapmak olan kişiler ile kurumlar, ne yazık ki halk sağlığının düşünmenin ötesinde insanların yaşamını hiçe sayarak ceplerini doldurmanın peşine düşmüştür. Alanlarında uzman ve kendilerini yıllarca halkın sağlığına adamış sağlık muhabirlerinin yanı sıra sağlık haberciliği ile alakası olmayan kişiler de yok değil. 

Bir Sağlık Muhabiri İçin Haber Kaynağı Ekseriyetle Doktorlar Oluyor
Sağlık haberlerini diğer haber türlerinden ayıran en önemli nokta, insanı ve insan sağlığını birebir ilgilendiriyor olmasıdır. Bu bağlamda, ele alınacak her haberin güvenilir kaynaklar üzerinden gidilerek oluşturulması büyük önem arz ediyor. Bir sağlık muhabiri için haber kaynağı ekseriyetle doktorlar oluyor. Halkı ve sağlık çalışanlarını ilgilendiren sağlık politikaları, toplum yararına dikkat çekilen öneri niteliğindeki yazılar, dönemin önemli hastalıkları (H3N2, H1N1 vb.), yeni ilaçlar gibi sağlığı yakından ilgilendiren pek çok şey “Sağlık haberciliği” kapsamına giriyor. 

Haberin Reklam Kokmaması Ve Toplum Sağlığına Hizmet Etmesi Gerekiyor
Yalnızca sağlık haberleri için değil tüm haberler için geçerli olan “güvenilir kaynağa ulaşma” durumu haberlerin de sağlıklı olması sonucunu doğuruyor. Sağlık haberi yapılırken öncelikle kaynağın güvenilir olmasına dikkat etmek gerekiyor. Yapılan haberin reklam kokmaması ve toplum sağlığına hizmet etmesi gerekiyor. Aksi takdirde bu gazetecilik, amacından sapmış oluyor. İdeal bir sağlık haberinde abartılı cümlelerden kaçınılmalı, “tek, ilk, ilk kez” gibi sıfatlardan uzak durulmalı. Hastaları ve hasta yakınlarını yanlış yönlendirecek cümlelerden uzak durulmalı, bireyleri yanlış yönlendirecek “1 haftada 7 kilo”, “Bu ürünler kanseri yok ediyor” gibi reyting ile tiraj amacı güden ve sonuçları bireyleri olumsuz etkileyecek haberler yapılmamalı. 



Sağlık Muhabiri Doğru Haber Yapmalı ve Yaptığı Haber ile İnsanları Doğru Yönlendirmeli
Öncelikle bireyin sağlık alanına ilgi duyması gerekiyor. İnsanın başarılı işler çıkarabilmesi için yaptığı işe saygı duyması ve onu sevmesi gerekiyor. 2008 yılının Ekim ayından beri sağlık haberciliğiyle ilgileniyorum. Hocam diyebileceğim sevgili Gazeteci Esra Kazancıbaşı Öztekin’in önerileri sayesinde sağlık haberciliği alanında ilerledim. Bir şeyler ürettikçe işimi daha çok sevmeye başladım. Hastalıklarla ilgili ilginç bilgiler, hastalığından kurtulanlar, herhangi bir hastalık için geliştirilen yeni ilaçlar gibi pek çok detay bu işin ne kadar önemli olduğunu vurguluyordu. Bu anlamda sevdiğiniz şeyi yapmak işinizde daha başarılı olmanızı sağlıyor. İşinizi seviyorsanız birtakım etik kurallara da uymanız gerekiyor. Amacı doğru haber yapmak ve yaptığı haber ile insanları doğru yönlendirmek olan sağlık muhabiri, reklamdan uzak durarak işine konsantre olmalı, sağlık terminolojisine sahip olmalı, Türk Tabipleri Birliği, Türk Eczacıları Birliği, devletin sağlık politikaları ve dünyada sağlık konusunda neler olup bittiğini  takip etmeli. 

Doktor Sıfatındaki Herkesin Ekranlara Çıkarılmaması Gerekiyor
Sağlık muhabiri, yalnızca haberine odaklanmalı. Bireylerin kendisini, kullandıkları yöntemi, herhangi bir ilacı ön plana çıkardığı durumlarda haberin objektif olduğundan emin olunmalı. Sağlık programında dikkat edilmesi gereken unsur, kesinlikle ekrana çıkarılan kişinin kim olduğudur. Doktor sıfatındaki herkesin ekranlara çıkarılmaması gerekiyor. Konukların alanlarında uzman, kendisini tıp bilimine adamış kimseler olması gerekiyor. Seçilen konuların güncel olması gerekiyor. Örneğin, bu günlerde sağlık gündemini oldukça meşgul eden “H3N2 gribi”, tıp kongrelerindeki gelişmeler, içinde bulunduğumuz dönemin hastalıkları ve tedavi yöntemleri gibi. Toplumun anlayabileceği, tıp terimleri süzgeçten geçirilmeli ve dil anlaşılır bir şekilde kullanılmalı. 


Halk, Haberleri Seçerken Alanında Uzman Kişilerin Yazıları ve Programlarını Tercih Etmeli
Halk, haberleri seçerken alanında uzman kişilerin oluşturduğu yazıları ve programları tercih etmeli. Örneğin, yıllardır etik bir şekilde sağlık haberleri yapan kişileri yeğlemeli. Güvenilir doktorların yazılarına erişmeli. Doktor olmadan insanlara ilaçlar ve bitkisel önerilerde bulunan umut tacirlerinin yer aldığı haberlerden kaçınmalılar. Okudukları her bilgiye güvenmemeliler, hastalıklarıyla ilgili duydukları bir bilgiyi öncelikle doktorlarına sormalılar, tedavilerini aksatacak ve hayatlarını tehlikeye sokacak hareketlerden uzak durmalılar. 

Sağlık haberlerinde kullanılan fotoğraflar etik, konuya ilişkin olması fakat insanları irrite etmeyecek şekilde kullanılması gerekiyor. Haberlerin altında kaynak belirtilmeli. Hem kaynağın güvenilir kişi olup olmadığını anlamak için hem de yalan haberlerle halkın sağlığını tehdit eden kişilerin deşifre edilmesi için önemli bir nokta.” 

Demet Demirkır Kimdir?
Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik bölümü mezunu. 2008 yılının Ekim ayından beri sağlık haberciliğiyle ilgileniyor. Mesleğe “Pharmaceutical Business Review” dergisinde staj ile başladı. Akabinde Esra Kazancıbaşı Öztekin ile tanışarak, www.sagligimicinhersey.com ve www.sagliklierkek.com sağlık portallarında sağlık muhabirliği yaptı. Aynı zamanda Öztekin’in “Medikal” isimli sağlık programında asistanlığını yürüttü. Şu an ise Collective Yayıncılık Sağlık Yayınları Editörü olarak çalışmalarına devam ediyor. 

4 Ağustos 2014 Pazartesi

OSMANLI TIBBINDA SAĞLIKLI YAŞAM NASILDI?

Uzun yıllar Osmanlı Tıp Tarihi üzerine araştırmalar yapan Prof. Dr. Ayten Altıntaş, çalışmalarını ‘Sağlığın Can Damarı-Osmanlı Tıbbında Sağlıklı Yaşam’ isimli kitabında özetleyerek okura sundu. 

Osmanlı döneminde uygulanan tıbbi yöntemler üzerinze araştırmalar yapılıyor. O döneme ait bilgilerin  yer aldığı “Sağlığın Can Damarı-Osmanlı Tıbbında Sağlıklı Yaşam” kitabı hakkında Prof. Dr. Ayten Altıntaş, “Bu tıp eski tıbbın bir parçasıdır ve eski tıp binlerce senelik bilgilere sahip çok tecrübe edilmiş bir tıptır. Osmanlı tıbbı da bu bilgilerin süzgeçten geçirilmiş halidir” dedi. 

Prof. Dr. Ayten Altıntaş, “Sağlığın Can Damarı-Osmanlı Tıbbında Sağlıklı Yaşam” kitabı ile ilgili soruları yanıtladı.

Sağlığın can damarı nedir?
Bu “sağlıklı yaşamak için en önemli şeyler” demektir. Kitabın orijinal ismi “Osmanlı Hekimlerine göre Sağlıklı Yaşam Kuralları”dır. 

Neden Osmanlı dönemine dair sağlık bilgilerini inceliyorsunuz?
Ben 35 senelik Tıp tarihçisiyim ve son 20 senedir Osmanlı Tıbbını inceliyorum. Bu tıp eski tıbbın bir parçasıdır ve eski tıp binlerce senelik bilgilere sahip çok tecrübe edilmiş bir tıptır. Osmanlı tıbbı da bu bilgilerin süzgeçten geçirilmiş halidir. Bu bilgilerin popüler dünyaya tanıtılması gerektiğini düşünüyorum. 5 kitaplık bir serinin ilk kitabıdır ve önce sağlıklı yaşamanın kurallarını anlatmak gerekir diye düşündüm. Bu bilgiler tamamen Osmanlı tıp kitaplarındaki bilgilerdir.

Osmanlı tıbbına göre sağlığı korumada nelere dikkat edilmelidir?
Osmanlı tıbbı sağlıklı yaşamaya çok önem verir ve hekimin birinci görevi insanlara nasıl sağlıklı yaşanır bilgilerini vermektir. Tıp kitaplarının ilk bölümleri sağlıklı yaşam sanatına ayrılmıştır. Sağlığı korumak için bir tek değil, başlıca 6 önemli noktaya dikkat etmelidir.
1-Havalar, Mevsimler
2-yemek-içmek
3- Spor yapmak
4-Duygu durumu
5- Uyku
6- Vücudun Arınması
Bu bilgiler detaylı işlenerek öğütler verilir.


Özellikle o dönemden tavsiye edeceğiniz sağlıklı yaşam bilgileri nelerdir?
Özellikle az yemek, hazmetmeden yemek yememek. Kaliteli su içmektir. Spor yapmak. Hamama gitmek. Duygu durumuna çok önem vermek, üzülmemek, spor yapmak ve kaliteli uykudur. 
O dönemin hekimleri hastaları ile nasıl iletişim kurardı. 
Bire bir iletişim. Hekim hastasını çok iyi tanırdı. Bizzat kendisi kontrollerini ve ziyaretlerini yapardı. Hekim hastasına evinde baktığı için o hastanın yaşam şeklini ve kimlerle beraber yaşadığını görür ona göre çözümler üretirdi.

Okurlarınıza iletmek istediğiniz bir mesaj var mı?
Sağlıklı yaşamak isteyenler bu kitabı okumalılar çünkü burada binlerce yıllık bilgiler var ve bu bilgiler binlerce kere denenmiş.

Mutlaka herkesin okuması gereken kitap ve dinlemelerini tavsiye edeceğiniz müzik sizce hangisi? 
Bence her Türkün “Kutadgu Biliğ”i okuması gerekir. 11. Yüzyılda yazılmış ve “İki dünyada da Mutluluk” anlamında çok önemli bilgiler veriliyor. 
Müzik olarak İndia’nın Dance isimli şarkısı çok etkileyici.

Sağlık haberciliği üzerine düşüncelerinizi öğrenebilir miyim? Sağlık haberlerinde nelere dikkat ediyorsunuz?
En önemlisi kaynak. Söylenen bilgilerin kaynağı nedir. Bu bilgilere nerden ulaşıldı. Artık sağlık bilgilerinde tam bir kaos yaşanıyor. İnsanlar şaşkın. Sağlık haberciliği çok önemli. Doğru ve Faydalı olacak bilgileri vermeli.

Kısaca kendinizi tanıtır mısınız?
İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi mezunuyum. 1975 yılından beri Tıp Tarihi çalışmaları içindeyim.  Cerrahpaşa Tıp Fakültesi kadrosunda 1982 yılında Doktor, 1988 yılında Doçent, 1996 yılında Profesör unvanını aldım.  
Çalışmalarında öğrenci eğitimini her zaman ön planda tutarım. Tıp Tarihi bilinci vermek ve Tıpta Etik uygulamaları aydınlatmak için çaba gösteririm. 
35 senedir Tıp tarihi ve Etik çalışıyor, araştırmalar yapıyorum. Osmanlı Tıbbı, Tedavide Gül ve Geleneksel tıp konularına ağırlık veriyorum. 7 kitap 200 makalem var.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...